Political science B.A class -
Question no - ( 2 ) ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਲਮੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ ।
हैलो दोस्तो
मैं आज आपको अपने B.A full study ब्लाग में ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਲਮੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ । आपको के बारे में जानकारी दुंगा , सभी लोगों का मैं अपने ब्लॉग में हार्दिक स्वागत करता हूं , आप सभी लोग मेरे ब्लॉग की पोस्ट पर लाइक करें .
 |
| ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਲਮੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ । |
Answer - ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਛਪੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਰਹੀ ਹੈ । ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਠ - ਪੁਸਤਕਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਾਾਤੇਸ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰ ਜਾ ਰਾਜ ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਹ ਨਵੀਨ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋੋਣਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ ਸੋ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੇੇੇੇਖਦੀ ਹੈ । ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਆਦਿ ਲੇਖ ਼਼਼਼ਕਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਵਿਧਾਨਿਿਕ ਸੰਸਥਾਤਮਕ ਅਰਥਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੀਮਤ ਹੈ । ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਦਾ ਕਥਨ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਧਾਇਕ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਰਾਲੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਦਾ ਹੈ ।
ਸਾਸ ਅਤੇ ਪੀਅਰਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ , ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣਾਤਮਿਕ ਯੰਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਸੋ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਵਰਨਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਸਕੇ । ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਮਾਜਿਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਸਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਚੰਗੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ । ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਾੇਰ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੀ ਸਾਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।
ਰਾਜਨੀਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਰਥ - ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀ । ਇਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਮਗਰੋਂ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਰਥ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
How to Rank Blogger In Google । Seo for blogs 2020
How to Rank Blogger In Google । Seo for blogs 2020
1 . ਰਾਜਨੀਤਿਕ - ਰਾਜਨੀਤਕ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸੂੂਚਕ ਹੈ । ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੁੁਾਇਦ ਜਾ ਸੰੰਘ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵਰਗ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਅਰਸਤੂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮੁਦਾਏ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਅੰਤਰਭਾਵੀ ਸੰਗਠਨ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ । ਅਰਸਤੂ ਮਗਰੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿਚ ਸੱਤਾ, ਸ਼ਾਸਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
ਮੈਕਸ ਵੈਬਰ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੁੁਾਇਦ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ , ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਭੂਮੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਅੰਦਰ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਧਮਕੀ ਦੁਆਰਾ ਮੰਨਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ ।
ਡੇਵਿਡ ਈਸਟਨ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਰਸਾਇਆ ਹੈ , ਇਹ ਅੰਤਰ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ ਸੋ ਇਸ ਤਥ ਨਾਲ ਅਲੰਕਿ੍ਰਰਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਸਮਾਾਜ ਲਈ ਸੱਤਾਾਾਾਤਮਕਤਮਤ ਕੀਮਤ ਨਿਰਧਾਰ ਲ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਸੰੰੰਧਿਤਬ ਹੈ ।
2 . ਪ੍ਰਣਾਲੀ - ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਅੰਤਰ - ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀੀੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਆਕਸਫੋਰਡ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਰਾਲੀ ਇਕ ਪੂਰਨ ਜਟਿਲ ਸਮੂਹ ਹੈ , ਸੰਬੰਧਾਂ ਚੀੀ਼ਾਂਜ ਜਾ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ , ਭੋੋੋਤਿਿਕ ਜਾਂ ਅਭੋਤਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਗਠਿਤ ੂਹ ਹੈ । ਇਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਵੇਂ ਕਿ ਏਕਤਾ , ਨਿਯਮਿਤ ਤਾਂਤਾਂ , ਸੰੰਗਠਨ ਸੰੰੰਧਿਤਬ , ਸੰਯੁੁਕਤਤਾ ਤੇ ਅੰੰ਼ਾਂਸ ਜਾ ਭਾਗਾਾਂ ਦਾ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਪਰ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਣਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਉਹਨਾਂ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਕ ਵਿਚ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵੀ ਹੱਥ ਹੈ ।
ਵਾਨ ਬਰਟੇਫੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਆਪਸੀ ਅੰਤਰਕਿਰਿਆ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੱਤਾਂ ਸਮੂਹ ਹੈ ।
ਏ .ਹਾਲ ਅਤੇ ਆਰ .ਫੈਗਨ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ।
ਕਾਲੀਨ ਚੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੲੀ ਅੰੰ਼ਾਂਸ ਨਾਲ ਲ ਕੇ ਬਣੀ ੲਿਕ ਸਮਸਟੀ ਕੲੀ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ ।
ਆਲਮੰਡ ਅਤੇ ਪਾਵੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਾਾਵਰਨ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰ ਦੀ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਹੈ ।
ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਆਧਾਰਭੂਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ੲੇਕਤਾ , ਲਗਾਤਾਰਤਾ , ਸੰਪੂਰਨਤਾ , ਸੰਯੁਕਤਤਾ ਤੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਜਾਂ ਹਿਸਿਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰਤਾ । ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਰਾਜਨੀਤੀਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਅਰਥ ਉਹਨਾਂ ਆਪਸੀ ਨਿਰਭਰ ਸੰਖੇਪਾ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿਚ ਸੱਤਾ ਜਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਹੈ ।
कम समय में Successful Blogger कैसे बने ।
कम समय में Successful Blogger कैसे बने ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਰਾਜਨੀਤਕ - ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਗੱਲ ਉਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਿਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਏ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਸੰੰੰਧ ਬ਼ ਨੀੀਆ - ਸੰਗਤ ਦਮਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਈਸਟਨ ਨੇ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀਆਤਮਕ ਵੰਡ , ਲਾਸਵੈਲ ਤੇ ਕਾਾਾਾਾਪਲਾਨ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਹਾਨੀ ਤੇ ਡਾਹਲ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ , ਕਾਨੂੰਨ ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਹੈ । ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਿਿਿਚੋਂੋ ਚੋਚ ਨਿਆਂ - ਪੂੂੂ ਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਬੰਧਾ , ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਼ , ਪੂਰਨ ਸ਼ਕਤੀ ਲੂੂਗੁ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ ।
अगर आप मेरे दुसरे ब्लॉग पर Articles पढ़ना चाहते हैं तो आप नीचे दिए लिंक पर क्लिक करके पढ़ सकते हैं ।
More Articles Read Here Click here -
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਕੰਮ
ਆਲਮੰਡ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਹੈ _ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਤੇ ਨਿਰਗਤ ਕਾਰਜ ।
1 . ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਜ - ਨਿਵੇਸ਼ ਕਾਰਜ ਗੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਉਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆ , ਸਮਾਜ ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੁਆਰਾ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦਲ , ਦਬਾਅ ਸਮੂਹ , ਅਖ਼ਬਾਰ ਆਦਿ ।
ਡੇਵਿਡ ਤੇ ਲੇਵਿਸ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ , ਨਿਵੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਪਾਦਿਤ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਤਥ ਉਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਬੰਦ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ , ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਾਪਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਉਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਵੇ । ਸਗੋਂ ਮਹਾਨ ਗਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਿਰਿਆ ਕਲਾਪ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਉਪ - ਪ੍ਰਣਾਲੀੀਂਆ ਦੁਆਰਾ ਤੇ ਰਾਜ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਾਾਾਵਰਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਼ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਰਾਵਿਤਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।
ਆਲਮੰਡ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਚਾਰ ਕੰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ --
( 1 ) . ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਤੇ ਭਰਤੀ
( 2 ) . ਹਿੱਤ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ
( 3 ) . ਹਿੱਤ ਸਮੂਹੀਕਰਨ
( 4 ) .ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਚਾਰਨ
( 1 ) . ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਤੇ ਭਰਤੀ - ਸ਼ੂਰੁ ਵਿਚ ਬੱਚੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੁੰੰੰਦੇਦ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ ਪਰ ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਰਤੀਆ ਬੈੈੈੈਆਂ ਹਨ ਠਦੀਠਦਠ । ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਪਣਾ ਪਾਰਟ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ।
ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜੀਕਰਨ ਉਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਥਿਰ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਂਂਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰੰਾੰਪਾਦਨਪ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਦੁਆਰਾ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਵਿਿਕਤੀਆਂਅ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਟੇ੍੍ਡ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਨਮੁੁੁੁੁੁਖੀਕਰਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ । ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਵੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਿਿਿਕਰਨ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ । ਸੋ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਰਿਰਿਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਜਾਂ ਹਾਲਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾੲਿਮ ਰੱਖਣ ਲਈ , ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਵਾਸਤੇ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ । ਰਾਜਸੀ ਦਲ , ਹਿੱਤ ਸਮੂਹੀ ਤੇ ਦਬਾਅ ਸਮੂਹ ਆਦਿ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਮਾਜਿਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੁਆਰਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਾਣਤਾਾਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਰਾਜੀ ਪ੍ਰਰਾਲੀਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸਮਾਜਿਕਰਨ ਦਾ ਤੱਤ ਹੋਰ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਾਜਸੀ ਦਲ ਦਾ ਸਫਲ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣਾ ਇਸੇ ਉਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਸਮਾਾਾਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਭਰਤੀ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਜਾਰੀ ਰਹਿਿੰਦਾ ਹੈ । ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਾਰਟ ਬਦਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਨਵੇਂ ਪਾਰਟ ਲਗਦੇ ਹਨ । ਪਦ ਅਧਿਕਾਰੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ , ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ।
ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਭਰਤੀ ਤੋਂ ਭਾਵ ਉਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਪਾਰਟਾ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।
( 2 ) . ਹਿੱਤ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ - ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰੇਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਮੰਗਾਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੰਗ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਨਿਿਿੇਰਣੇ ਕਰਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਿੱਤ ਸਮੂਹੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਅਨੁਸਾਰ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਵਿਅਕਤੀ ਤੇ ਸਮੂਹਾ ਦੁਆਰਾ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਨਿਰਣੇਕਾਰਾ ਤੋਂ ਮੰਗ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਹਿੱਤ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ।
( 3 ) . ਹਿੱਤ ਸਮੂਹੀਕਰਨ - ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸੰਘਾ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ । ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਸੰਘਾ ਜਾਂ ਸਮੂਹਾ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਲਈ ਇਕ ਸਧਾਰਨ ਨੀਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹਿੱਤ ਸਮੂਹੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ । ਆਲਮੰਡ ਤੇ ਪਾਵੇਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਮੰਗਾ ਨੂੰ ਸਧਾਰਨ ਨੀਤੀ ਸਥਾਾਾਾਪਨ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ੰੰ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਿੱਤ ਸਮੂਹੀਕਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।
( 4 ) . ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੰਚਾਰ - ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿਚ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋਰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਸੰਪਾਦਿਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ । ਸਭ ਵਿਿਅਕਤਿ ਚਾਹੇ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਣ ਜਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਵਰਗ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੋਣ , ਸੂਚਨਾ ਉਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਰਾਜ ਵਿਚ ਭਾਸ਼ਣ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਉਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਾਮਵਾਦੀ ਰਾਜਾ ਤੇ ਤਾਨਾਸ਼ਾਹੀ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਉਤੇ ਪਾਬੰੰੰਦੀੀ ਲਾਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ । ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਸਾਧਨ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਸੰਚਾਰ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਹਿੱਤ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ।
अगर आप मेरे दुसरे ब्लॉग पर Articles पढ़ना चाहते हैं तो आप नीचे दिए लिंक पर क्लिक करके पढ़ सकते हैं ।
मुझे आशा है कि आपको ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਲਮੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ के बारे में आपको जानकारी अच्छी लगेगी । अगर आपको मेरी पोस्ट पसंद आई तो आप मेरी पोस्ट को अपने Friends और रिश्तेदारों में जरूर शेयर करें । जिससे मुझे और भी Motivation मिल सके और मैं आपके लिए आपकी Help के लिए और भी बहुत सारी Post को Upload कर सकु । और मैं नयी जानकारी आप सब के साथ शेयर कर सकु ।
अगर आपको कोई Dought है या कोई भी सवाल है तो आप मुझे Comments box में जरूर बताएं मैं आपकी Help जरूर करूंगा । इस Article को भी आप ज्यादा से ज्यादा प्यार करे और ज्यादा से ज्यादा शेयर भी करे ।
More Articles Read Here Click here -
ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਲਮੰਡ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ ।
Reviewed by Technical Gyan
on
January 18, 2020
Rating:
Reviewed by Technical Gyan
on
January 18, 2020
Rating:
No comments:
B.A Full Study All Subjects Important Questions Answer .